معدن و گنج تعلّق خمس به معدن 3720 . فردى مىخواهد بدون مجوّز دولت از معادن و منابع ملّى ، معدنى را استخراج كند و در آن تصرّف نمايد . آيا خمس به آن تعلّق مىگيرد ؟ ج . شرعاً بايد با رسيدن به حدّ نصاب ، خمس آن را بدهد و بايد رعايت كند به عنوان ثانوى كه معرضيّت براى مجازات دولتى هم نباشد . پرداخت خمس گنج 3721 . حلّيت گنج ، در صورت دادن خمس و ضبط گنج از طرف دولت چگونه جمع مىشود ؟ ج . با دادن خمس گنج با شرايط آن ، گنج براى يابنده حلال است ( مسأله‌ى 1423 و 1425 ) .